Muzikale duizendpoot Frans Kerkhofs:

“Voor de beiaard kun je geen muziek schrijven met moeilijke ritmes”

Elke zaterdag – van ‘s morgens acht uur tot ‘s avonds acht uur – is zijn werk momenteel te horen via de Tilburgse beiaardautomaat. De Stichting Vrienden van de Tilburgse Beiaard vroeg componist Frans Kerkhofs om gedurende de maand februari de ‘hele-uurs’-composities te maken. En dat deed hij maar al te graag. Zoals hij ook voor heel veel andere instrumenten graag muziek schrijft. Een kleine duik in Kerkhofs’ muzikale loopbaan levert ook allerlei interessante informatie op, zoals het feit dat hij vóór zijn 35-jarige loopbaan als muziekdocent in het voortgezet onderwijs werkzaam was in de elektrotechniek.

“Ik had altijd al liefde voor muziek en begon mijzelf te bekwamen in het piano spelen”, zegt hij. “Na enkele jaren groeide de behoefte om verder te gaan in de muziek. Ik ging serieus pianoles nemen op de muziekschool die verbonden was aan het Brabants Conservatorium. Na een toelatingsexamen op het conservatorium begon ik in 1968 met de opleiding AMV en kon ik mijn werk als elektrotechnicus vaarwel zeggen door aan de slag te gaan als muziekdocent.”

Zijn loopbaan als componist startte rond 1970, toen hij  aarzelend begon met het opschrijven van muziek. “Ik moest al snel wat professionele hulp gaan inroepen”, zegt Kerkhofs. “Ik kwam terecht op een cursus onder leiding van musicus-componist Henk Stoop die een ‘componisten-klasje’ had op de Tilburgse Muziekschool. Dit klasje zou later de basis vormen van De Vonk, een Tilburgs podium voor ‘ongehoorde’ muziek.”

Begin jaren zeventig raakte hij verslingerd aan beiaardmuziek, mede door “De komst van Joachim Stiller”, een film die gebaseerd was op het boek van de Vlaamse dichter Hubert Lampo. Kerkhofs: “In deze film hoort de hoofdpersoon in zijn mansarde een prachtig stuk beiaardmuziek dat mij persoonlijk diep raakte. Dit was voor mij dé aanleiding om een studie Beiaard te beginnen op de Amersfoortse Beiaardschool. Na circa twee jaar bonken op een zelfgemaakt beiaard-klavier – zonder klank! – was ik zo gedemotiveerd dat ik de dag na een concert op de toren van Amersfoort besloot om te stoppen met deze studie. Daarom is het wel heel prettig dat er nu gestudeerd kan worden met echte Beiaard-klanken.”

De opkomst van digitale techniek drong ook door in de muziekwereld, inclusief Kerkhofs, en op het conservatorium van Amsterdam kwam een speciale cursus ‘componeren met de computer’. “Dat was voor ons een uitdaging om daar iets mee te doen en al snel ontstonden er composities voor piano met ‘vorzetszer’, een apparaat dat op de pianoklavier werd geplaatst en digitaal werd aangestuurd, een soort pianola dus maar dan electronisch. Hierdoor werd het mogelijk om ‘onspeelbare ‘ muziek te componeren. Momenteel worden er zelfs vleugels gebouwd met ingebouwde elektronica.”

Intussen is Kerkhofs al zo’n 45 jaar actief als componist. Kortom, genoeg reden om hem een aantal vragen voor te leggen.

– Je zat op twee conservatoria, in Tilburg en Amsterdam, en volgde een opleiding aan de beiaardschool in Amersfoort. Hoe was dat om drie keer een pittige muziekopleiding te volgen?

“De lessen Algemene Muzikale Vorming op het conservatorium waren voor mij een uitermate plezierige periode. Eind jaren ’60 was de tijd voor opstand en rebellie en ik was toen als lid van de studentenvereniging erg betrokken bij allerlei culturele omslagen. De opleiding op de beiaardschool in Amersfoort heb ik na twee jaar beëindigd. Het studeren op een zelfgemaakt beiaard-klavier zonder klank – behalve het gebonk van hout op hout – was voor mij erg demotiverend. Gelukkig is het nu mogelijk om op klavieren te studeren die de werkelijke beiaardklank produceren. De éénjarige studie op het Amsterdamse conservatorium was vooral nogal technisch, maar muzikaal voor mij niet erg boeiend.”

– Wat zijn de belangrijkste dingen over muziek die je op de beiaardschool hebt geleerd?

“Motivatie is erg belangrijk om je doel te bereiken. Het ambachtelijke aspect van het bespelen van de beiaard sprak mij wel aan. Als beiaardier ben je een belangrijk ‘element’ in de sociale omgeving van een gemeente.”

– Hoeveel verschillende composities voor de beiaardautomaat heb je al gecomponeerd?

“Eén stuk voor de beiaard van de Sint-Jan in Den Bosch,  één stuk voor beiaard en trombone kwartet en negen kleine stukken voor beiaard-automaat.”

– Wat maakt het componeren voor de beiaard voor jou interessanter dan het componeren voor andere instrumenten?

“De fysieke aspecten van het spelen. Je moet hard werken met heel je lijf! Je moet bovendien voortdurend rekening houden met het lang doorklinken van de lagere tonen zodat de hoge klanken niet worden weggedrukt. Interessant is ook de typische werking van de boventonen: een grote terts met kleine terts als boventoon. En verder ook de beperking van het spelen van moeilijke ritmes, meerdere samenklanken en snellere reeksen.”

– Voor de beiaardautomaat van de Heikese kerk heb je vier korte muziekstukjes gecomponeerd. Hoe lastig is het om korte stukjes muziek voor de beiaard te componeren die samen minder dan twee minuten duren?

“Ik vond het componeren voor de korte stukjes niet moeilijk. Een stuk van één minuut beperkt je mogelijkheden natuurlijk wel. Beschouw het maar als een kort-en-bondige taalkundige samengestelde zin.”

– Geef je deze korte fragmenten ook nog een titel?

“Met een klein beetje fantasie heb je snel een aangepaste titel gevonden. Het uur-fragment dat de afgelopen week elke uur van de dag te horen was, omdat de beiaardier per ongeluk was vergeten om de automaat uit te zetten, heet ‘Walsje’ omdat het ook een walsje is!”

– Is het voor het eerst dat je dit soort korte fragmenten voor een beiaardautomaat hebt gemaakt?

“Ja, dit is voor mij de eerste keer. Voorheen was er voor de Tilburgse beiaard nog geen automaat.”

– Je werk bestaat grotendeels uit muziek voor kleine bezetting, zoals piano, accordeon, contrabas, gitaar, klarinet, kerkorgel en beiaard. Wat is je favoriete instrument?

“Ik heb geen specifieke voorkeur. Ik schrijf voor een heleboel verschillende bezettingen: big-band, harmonie-orkest, koperblaas 5-tet, strijkkwartet, trombone, trompet, klarinet, koorwerken, orgel-sopraan, piano,  piano-dwarsfluit, piano-cello, accordeon, twee accordeons, bajan-solo, bajan-altviool en verder alles wat zich aanbiedt.”

– In Tilburg trad je op voor Stichting de Vonk, een podium voor ongehoorde muziek. Wat was dat voor een muziek?

“Wij vonden dat de muziek die we destijds maakten echt nieuw was. Vandaar de term ‘ongehoorde’ muziek die we hiervoor gebruikten. Het was ook nieuw gecomponeerde muziek door mensen met een frisse kijk op hoe muziek zou kunnen klinken in die tijd. In plaats van ongehoord hadden we ook kunnen zeggen ‘nog nooit gehoord’. Mensen moesten zich afvragen ‘wat gebeurt hier?’. En dat was precies wat onze muziek deed.”

– Op internet noem je jezelf ‘onafhankelijk’ componist. Wat bedoel je precies met onafhankelijk? Dat je geheel zelfstandig bent?

“Onafhankelijk componist betekent in mijn geval dat ik nooit mijn brood heb moeten verdienen met het maken van muziek en dat ik geen inkomsten genereer, los van wat BUMA-kruimeltjes, met mijn muziek.”

Continue reading...

Stadsbeiaardier Carl Van Eyndhoven speelt elke zaterdag een uur lang op de beiaard van de Heikese Toren. Op 3 november 2018 zal hij vanwege het jubileum van de Stichting Tilburgse Taol een aantal Tilburgse liekes spelen. Op het programma staat natuurlijk het Tilburgs Volkslied (‘Kzie oe daor zo gèère ligge’). Ook het Tilburgs Taollied zal door Van Eyndhoven op de beiaard gespeeld worden. Het programma bestaat verder uit liedjes die geschreven zijn voor Kènderkwèèk. Dit is het liedjesfestival voor basisscholen dat door de Stichting Tilburgse Taol en Factorium Podiumkunsten sinds 2007 jaarlijks georganiseerd worden. De liedjes over De Trappiste, Pirke (Donders) en Willem Tweej vormen de rest van dit speciale programma. Meer informatie over activiteiten op 3 november is te vinden op de website van de Stichting Tilburgse Taol.

Continue reading...

10 september 2016, zaterdag, 19.30 / 20.30uur Concertzaal Theaters Tilburg

Stadsbeiaardier Carl Van Eyndhoven bespeelt de kamerbeiaard “Bronzen Piano” die op het podium staat. Hij gaat de dialoog aan met verschillende muzikanten. Met een speciale inleiding voor Vrienden van de Tilburgse Beiaard.

Stadsbeiaardier: Carl Van Eyndhoven
Zang: Lizet van Beek
Tombonekwartet: olv Hans Sparla Kessels
Saxofoonkwartet: olv Lauran vd Sanden
Jeugdkoor: Souvenir des Montagnards olv Peggy Hegeman
Bayan: Oleg Fateev
Ceremonimeester: Jace vd Ven
Fotoexpositie: Rudi Klumpkens

Continue reading...

Mobiele beiaard uit Praag bespeeld door Carl Van Eyndhoven, samen met koperensemble “KoperSlag”, onder leiding van Jan van den Eijnden, op de Oude Markt.

March uit ‘The Occational Oratorio’ Georg Friedrich Händel Minuet uit ‘Berenice’ (1685 – 1759)

The Earl of Oxford’s March William Byrd/arr. Philip Sparke (1539/40 – 1623)

Fanfare uit ‘La Péri’ Paul Dukas (1865 – 1935)

Toccata uit ‘Athalanta’ Aurelio Bonelli (1569 – 1620)

Delen uit ‘Danserije’ Tielman Susato (1510/15 – 1570)

Tribute to Gershwin Beiaardimprovisatie

A Foggy Day George Gershwin/arr. Carl Van Eyndhoven (1898 – 1937)

Swing Low Sweet Chariot Traditional/arr. Carl Van Eyndhoven Fantastic Brass Gilbert Tinner (1965)

West Side Story Leonard Bernstein/arr. Carl Van Eyndhoven (1918 – 1990)

KoperSlag

Koperslag is een ensemble dat bestaat uit koperen blaasinstrumenten en slagwerk dat in 1989 ontstond aan de toenmalige Muziekschool Hilvarenbeek en Omstreken vanuit een initiatief van Sjef Roberts en Jan van den Eijnden. Het ensemble bestaat uit enthousiaste gevorderde koperblazers en slagwerkers. Een aantal musici heeft een afgeronde conservatoriumopleiding achter de rug of studeert daar nog, de overige musici zijn vergevorderde amateurs. Het ensemble verzorgt een kleine serie concerten per jaar.

Jarenlang werd het ensemble aangeduid met de naam ‘Koperensemble Hilvarenbeek’ maar in het voorjaar van 2016 is besloten een naamsverandering door te voeren. Het ensemble heeft geleidelijk aan een meer regionaal karakter gekregen en voortaan heet het ensemble ‘KoperSlag’.

Het ensemble bestaat uit ca. 20 musici die trompet, bugel, hoorn, euphonium, trombone, bastuba en slagwerk spelen. Er wordt in wisselende bezettingen gespeeld afhankelijk van het soort concert, de concertlocatie en de beschikbaarheid van musici. Zo worden (koor)begeleidingen in principe in kleine bezettingen uitgevoerd.

Het brede en gevarieerde repertoire bestaat uit zowel originele (brassband) composities als speciale arrangementen uit alle stijlperioden. Bovendien zijn er enkele musici binnen de eigen gelederen die zelf werken schrijven en arrangeren voor het ensemble.

Het ensemble verzorgde in de loop der jaren talrijke fraaie concerten in een veelvoud van concertlocaties, o.a. in de serie Verrassende Ontmoetingen in Concertzaal Tilburg, de Lidwinakerk in Best, de Verkadefabriek in Den Bosch, Cultureel Centrum Elckerlyc en de Hilvaria Studio’s in Hilvarenbeek. De muzikale leiding van het gezelschap is van meet af aan in handen van Jan van den Eijnden.

Continue reading...

Beiaardconcert door Carl Van Eyndhoven met werken die speciaal met deze beiaard verbonden zijn.

Preludio, Arietta e Rondo (op. 786) Jan van Dijk

(1918)

Reflexies (1975) Jacques Maassen

(1947 – 2013)

Per Gradus I Fons Mommers

Per Gradus II (1947)

Per Gradus III (première)

Poëtische momenten (50 miniaturen) Henk Stoop

(een selectie) (1943)

Bruyère (op. 924) Jan van Dijk

Variations à base d’une chanson hollandaise (1918)

Voor Morton Feldman (1987) Joost van de Goor

(1956)

Swinging Bells

Improvisatie over bekende jazz standards

Continue reading...