ACTUEEL

 

“Door de beiaard krijgt het stadsgewoel een sonore glans”

De Brabander Evert van Merode (1980) heeft wel wat studies en opleidingen op zijn naam staan. Zo studeerde hij piano aan het Fontys Conservatorium Tilburg en cultuurwetenschappen aan de Universiteit van Tilburg en volgde hij in Amsterdam lessen in compositieleer. Als kerkmusicus is hij actief in de Dominicusgemeente te Amsterdam. Tevens is hij dirigent van twee profane koren: in Utrecht bij het Gemengd Koor Nootabene en in Tilburg bij het Kleinkoor XingNu.

Van Merode geldt zonder twijfel als een van de meest actieve kerkmusici die Nederland rijk is. Piano en orgel spelen in kleine kerkgemeenschappen, een koor dirigeren, componeren voor grote koren en kleine amateurkoren: het kwam allemaal al eens op zijn pad. De afgelopen jaren componeerde hij voornamelijk werk voor koren, waaronder liturgische muziek. Ook schreef hij kamermuziek voor verschillende gezelschappen. Naast zijn activiteiten als dirigent en begeleider werd hij ook regelmatig gevraagd om solisten te begeleiden.

In een interview met deze site zegt hij over zijn werk als componist: “Misschien schrijf ik wel het liefst voor piano, omdat ik achter de piano al improviserend begin met het componeerproces. Maar het hangt uiteindelijk helemaal af van het doel van of de opdracht voor het stuk. Ik vind het heel leuk om werken voor koor te schrijven – niet in de laatste plaats omdat er koren zijn die het willen zingen.”

In het muzikale bestaan van Van Merode speelt ook de Stichting Muziek-Nu een belangrijke rol. De projecten van de stichting, die hij samen met een collega-musicus oprichtte, laten zien hoe kerkmuziek op een aantrekkelijke en hedendaagse manier is te presenteren. Een voorbeeld daarvan waren de zogenaamde Droomconcerten die de stichting organiseerde voor het ten gehore brengen van nieuwe muziek op een speelse en fantasievolle wijze. Het doel daarbij is vooral om de gangbare concertpraktijk op zijn kop te zetten.

Lees hier het interview met Evert van Merode

‘Klokkenroof’ in Tilburg dreigt voor de tweede keer

 

In het TijdLab is sinds woensdag 20 november een klokkeninstallatie te bezichtigen. Deze installatie is gemaakt door Werkgroep De Torenklok ter gelegenheid van Tilburg 75 jaar vrij.

Klokken van kerken, kloosters en kapellen hebben in de Tilburgse geschiedenis een belangrijke rol gespeeld. Tijdens de Tweede Wereldoorlog zijn er veel klokken geroofd. Hoewel er na de oorlog een flink aantal is teruggeplaatst, dreigt er voor de tweede keer een ‘klokkenroof’ omdat kerken verdwijnen en de klokken een ‘bronswaarde’ hebben.

Sinds 2016 zet Werkgroep De Torenklok zich in om de luidklokken in Tilburg en omstreken op een positieve manier onder de aandacht te brengen. Dat doet de werkgroep onder andere door het organiseren van seculiere luidingen, het geven van adviezen, voorlichting en rondleidingen. Ook het inventariseren van het klokkenbestand en het zo goed mogelijk in stand houden van dit klinkend erfgoed hoort daarbij.

Foto: Regionaal Archief Tilburg

“Ik heb helemaal niets met schlagers of muziek van UB40”

Recensenten vergeleken het werk van de Tilburgse gitarist en componist Frank Crijns (1960) met dat van muzikale grootheden als Brian Eno en Frank Zappa. Vooral over de vergelijking met de laatste, de man met dezelfde voornaam, valt veel te zeggen. Crijns zelf is er in elk geval zeer vereerd mee. Net als wijlen Zappa is Crijns een opvallend eigenzinnige muzikant en componist die dankzij de freejazz-invloeden van Zappa voortdurend aan het experimenteren en improviseren is. Over zijn muziek zei de Tilburger ooit in een interview: “Het gaat bij mij altijd om ritme, gelaagdheid en pulse. Ik hou namelijk van actie.”

Als muzikant en componist werkte hij samen met muzikanten als Fred Frith, Elliott Sharp, Tim Hodgkinson, Pavel Fajt en de Tilburgse muzikant Jacques Palinckx. Componeren doet hij al sinds 1985, het jaar waarin hij nog op de muziekschool in Tilburg zat in het compositieklasje van muziekdocent Henk Stoop. In hetzelfde klasje zaten ook andere Tilburgse componisten in opleiding, waaronder Jacq Palinckx, Frans Kerkhofs en Fons Mommers. Na de muziekschool ging hij naar het conservatorium, niet in Tilburg, maar in Rotterdam, alwaar het muziekonderwijs beter aansloot bij zijn achtergrond van free-jazz en natuurlijk Frank Zappa.

Zijn oeuvre bestaat inmiddels uit ruim tachtig composities. Componeren betekent voor Crijns tegenwoordig vooral zichzelf opsluiten. In een interview zei hij hierover: “Ik moet me als het ware onder een kaasstolp plaatsen. Wát ik ga schrijven hangt van de latere uitvoerders af en ook waardoor ik ben geïnspireerd. Componeren is voor mij zestig procent weggooien. Het is of niet goed genoeg of niet interessant genoeg. Het gaat bij mij altijd om ritme, gelaagdheid en pulse. Ik hou namelijk van actie.” Dat alles is voor de Stichting Vrienden van de Tilburgse Beiaard reden genoeg om Crijns vrij werk voor de beiaardautomaat te laten componeren voor de maand november. En, om hem nader aan de tand te voelen over zijn werk als muzikant en componist.

Lees hier het interview met gitarist en componist Frank Crijns

Frank Crijns op de gitaar

“Ik wil de beiaardautomaat als Sanne laten klinken”

Ze is een gevierd zangeres met een fluwelen stem en een buitengewoon gevoel voor jazz. Sanne Rambags (1994), geboren te Goirle, groeide op in een muzikaal gezin, waar muziek klonk van grote Amerikaanse sterren die mede de basis legden voor Sannes improvisatietalent, haar muzikaliteit en de behoefte aan subtiele stiltes daarin. In haar bio op internet stelt de zangeres en componiste dat ze haar luisteraars wil ‘bewegen’ op haar eigen weloverwogen en zeer persoonlijke manier. Ze gebruikt haar stem om haar diepste gevoelens vrij te uiten, zonder grenzen, in interactie met haar collega-muzikanten, lezen we in de bio.

Rambags deed er ook alles aan om haar droom om zangeres te worden te kunnen verwezenlijken. Ze nam initiatieven en risico’s en leerde van ervaren en inspirerende muzikanten. Door zichzelf bloot te geven, werd ze bijvoorbeeld gezien door Martin Fondse, de dirigent en artistiek directeur van het Nationaal Jeugd Jazz Orkest van Nederland. Ondertussen voltooide ze in 2017 in Tilburg een Bachelor of Music in Jazz Studies (richting: Vocal Performance) aan de Academy of Music and Performing Arts (AMPA). Het was ook tijdens haar studie dat ze de muziek van zangeres Susanne Abbuehl ontdekte onder wie ze zou studeren in Luzern. De zangeres won verder al een belangrijke prijs, de Edison Jazz/World, die ze eerder dit jaar in ontvangst mocht nemen. Die prijs kreeg ze voor het album Listen To The Sound Of The Forest, dat ze maakte samen met pianist Sjoerd van Eijck en trompettist Koen Smits onder de naam Mudita.

Inmiddels maakte Rambags drie tijdloze albums, met het prijswinnende album als de opvallendste en meest betoverende plaat, die volgens de deskundigen ver buiten de grenzen van het veilige muzieklandschap treedt. Het verzoek van de Stichting Vrienden van de Tilburgse Beiaard om voorslagen voor de maand november te maken, zag Rambags als een kans om een groter publiek een ‘positieve intentie’ te laten horen via muziek.

Lees hier het interview met Sanne Rambags

Foto: Pieter Rambags

Oude bladmuziek voor carillon duikt op bij Tilburgse componist

Wat doe je als je thuis de kamer aan het opruimen bent en je vindt oud materiaal terug dat ooit in het bezit was van de Tilburgse beiaardcommissie? Je verzamelt de spullen en geeft ze weer terug aan de commissie. Dat was wat de Tilburgse pianist, componist en oud-muziekdocent Henk Stoop onlangs deed na de vondst van de papieren, waaronder naast bladmuziek uit de jaren tachtig (en ouder) ook een kleine hoeveelheid drankrekeningen afkomstig van de Tilburgse brasserie Anvers op de Oude Markt, al jaren de vertrouwde vergaderplek van de commissieleden.

De spullen werden inmiddels doorgegeven aan stadsbeiaardier Carl Van Eyndhoven, die niet precies weet wat er mee aan te vangen. “Het zijn geen stukken om nu nog een keer te spelen”, zegt hij. Commissielid Fons Mommers weet meer over de herkomst van de bladmuziek. Een bijzondere vondst is volgens hem de bladmuziek met als motto ‘Als de groote klokke luidt’ afkomstig van de Tilburgse componist Jo Sporck. “Samen met Henk Stoop schreef Sporck de eerste stukken voor de beiaardautomaat”, zegt hij. “De teruggevonden compositie was een inzending van een wedstrijd carillonmuziek voor Brabantse componisten in 1986. Die wedstrijd werd gewonnen door Jo Sporck. De vermaarde componist Daan Manneke uit Breda eindigde als tweede. De compositie van Sporck was nadien lange tijd zoek, maar is nu dus weer opgedoken.”

Teruggevonden werd ook een bijzonder werk van Sjef van Balkom uit 1968. “Van Balkom schreef een stuk voor een septet bestaande uit drie trompetten, drie trombones en een beiaard. Dat stuk had voor de tijd waarin het verscheen heel veel nieuwswaarde. Het was een ongehoorde compositie in die speciale bezetting.” Wat de drankrekeningen betreft zegt Mommers lachend: “Er werd in Anvers flink geschonken. Dat blijkt wel uit de hoeveelheid teruggevonden rekeningen.”

De teruggevonden bladmuziek.

Stadsbeiaardier speelt Glenn Miller

Aanstaande zondag is het precies 75 jaar geleden dat Tilburg werd bevrijd. Die gebeurtenis vormt de aanleiding voor een groot aantal evenementen en muzikale optredens gedurende een week lang in heel Tilburg, waaronder een speciaal concert van de Tilburgse stadsbeiaardier Carl Van Eyndhoven.

Komende zondag zal de binnenstad van Tilburg in het teken staan van het militaire deel van de viering. Dat betekent een flinke tour aan voertuigen en een grote taptoe dwars door het centrum. In totaal doen er 150 ‘Keep them Rolling’-voertuigen mee aan de tour. De taptoe, een militaire en muzikale show, bestaat uit maar liefst negen Pipe Bands en twee fanfares, waaronder fanfare ‘Bereden Wapens’. Tijdens de route door de stad worden er bevrijdingsvlaggetjes uitgereikt aan het publiek om de rijders welkom te heten.

Deelnemers aan de tour en taptoe door de stad zullen zich om 13.30 uur opstellen vanaf de Burgemeester Brokxlaan tot aan het NS Plein. Om 14.30 uur gaat de stoet rijden door de binnenstad waarbij op De Heuvel het defilé wordt afgenomen. Op hetzelfde moment zal in de Spoorzone de Regionale Veteranendag plaatsvinden.

Rond 16.00 zal het bekende militaire trompetsignaal Last Post te horen zijn en zullen twee minuten stilte in acht worden genomen. Het einde van het signaal zal het startschot vormen van het speciale concert dat vanaf 16.02 uur gegeven zal worden door de Tilburgse beiaardier.

Van Eyndhoven: “Ik vang mijn programma aan met Imagine van John Lennon, een ‘iconisch nummer’ met een duidelijke boodschap: ‘Imagine all the people, Living life in peace’. Daarna volgt een improvisatie over evergreens uit de Tweede Wereldoorlog. Denk aan nummers van artiesten als The Andrew Sisters of Marlène Dietrich. Tot slot zal ik nog een improvisatie spelen met daarin overbekende nummers van The Glenn Miller Band.”

Zie hier het programma van het speciale zondagconcert

“Het zou geweldig zijn als de beiaard in ere wordt gehouden”

Jazz-recensenten zijn het vrijwel allemaal eens met elkaar als het gaat om jazz-pianist Jeroen van Vliet. Een groot talent, een meester in de nuance: zo wordt de muzikant in een paar woorden getypeerd.

Op internet schrijft één van hen: “Na 60 minuten weet je wat de schoonheid van geïmproviseerde muziek betekent”. Op zijn website kondigt Van Vliet intussen een nieuw album aan van één van zijn jazz-ensembles, het Moon Trio. Het is het tweede album van de groep. “Met nieuwe composities, verschillende aanvullende elektronische apparatuur, MOON TRIO 2.0. De stukken zijn zeer specifiek van karakter, er is rust en een relaxte groove en vooral veel ruimte om te ervaren”, zo schrijft hij op zijn website over het nieuwe album.

Wie het CV leest van de in Rosmalen geboren Van Vliet (1965) kan ook alleen maar bewondering hebben voor de man die te horen was op tal van kleine en grote muziekpodia in de hele wereld. In Nederland speelde hij onder meer op het North Sea Jazzfestival, het Oerol Festival en in een groot aantal muziektheaters door het hele land heen. Een hoogtepunt in zijn muzikale carrière was het winnen van de belangrijkste Nederlandse jazz-prijs: de Boy Edgar prijs. Het was niet zijn eerste prijs. Al in 1985 won hij als 19-jarige tijdens het concours van het Middelsee Jazztreffen in Leeuwarden de solistenprijs, zijn allereerste prijs als jazz-muzikant.

In het CV van Van Vliet duiken verder ook namen op van andere grootheden uit de Nederlandse jazz-wereld, zoals  altsaxofinist Paul van Kemenade en jazz-trompetsist Eric Vloeimans. Het was Van Kemenade die in 1988 de kwaliteit in het spel van Van Vliet ontdekte. Het bezorgde de laatste een plek als pianist in het nieuwe kwintet van Van Kemenade. Voor beiden vormde dat bovendien het begin van een langdurige samenwerking.

De Stichting Vrienden van de Tilburgse Beiaard is kortom zeer verheugd met het feit dat een groot pianist als Van Vliet aan een leuke opdracht wilde meewerken: het schrijven van vrij werk voor de beiaardautomaat, dat de hele maand oktober te horen is.

Lees hier het interview met Jeroen van Vliet

Foto: Rens Horn

“Muziekinstrumenten hebben geen houdbaarheidsdatum”

Hij werd opgeleid tot accordeonist en was ooit dichter. In beide hoedanigheden trad hij ook op. Volgens eigen zeggen kwam hij er echter al snel achter dat hij liever iets creëert dan dat hij op het podium staat. Het was daarom dat hij zich ontwikkelde tot componist en interdisciplinair kunstenaar. De in Eindhoven geboren Merijn Bisschops (1981) heeft inmiddels een groot aantal kunstwerken op zijn naam staan, waarin verschillende disciplines, zoals tekst, beeld en geluid, onlosmakelijk met elkaar zijn verweven.

Wie foto’s van Bisschops bekijkt op de website van de kunstenaar ontdekt een schitterende, verstilde en bijna mythische wereld in het hoge noorden van Europa. De foto’s hebben volgens de maker ook allemaal iets muzikaals, waarbij de kleurrijke landschappen perfect aansluiten bij Bisschops’ muzikale werk dat door hemzelf in drie woorden wordt omschreven als  ‘pulserend, stuwend en mijmerend’. In de muziek van Bisschops klinkt vooral een filmisch geluid met als contrast een ongepolijste en eigenzinnige ritmiek.

Zijn werk was al te zien en te horen op muziek-en filmfestivals en verschillende musea, zoals het muziekfestival November Music, museum De Pont, het Van Abbemuseum, het EYE filmmuseum, het Theaterfestival Boulevard en het Museum Beeld en Geluid. Werk van de kunstenaar reisde bovendien de halve wereld rond: van Italië tot Taiwan. Ook de Stichting Vrienden van de Tilburgse Beiaard staat inmiddels op zijn lijst opdrachtgevers. Van Bisschops zijn in de maand oktober ieder weekend korte uurstukken te horen via de beiaardautomaat. Reden voor een kennismaking met deze allround kunstenaar.

Lees hier het interview met Merijn Bisschops